Op visite bij de Jonker

Ter afsluiting van het Nederlands Kustpad, waarvan we de laatste etappe liepen op vrijdag 29 december 2017

Omdat onze laatste wandeling langs het Nederlands Kustpad een korte zou worden, een staartje dat ons de etappe ervoor juist zou hebben genekt, zeker in tijden van winter en vroeg donker, hadden we, om ook de rest van de dag aangenaam te vullen en de lange reis de moeite waard te maken, een middagprogramma voor onszelf bedacht. Zo etappes wandelend komt het regelmatig voor dat je ergens langs loopt waar je eigenlijk naar binnen zou willen, om het meer aandacht te geven, het beter te bekijken. Of dat je iets op de kaart ziet staan dat je aantrekt, of als bijzonder voorkomt, maar waar je net niet langs komt, met je gemarkeerde route. Het leek ons leuk deze laatste middag aan een aantal van dit soort dingen te besteden. De Menkemaborg bijvoorbeeld.

DSC01645

We waren er weliswaar twee keer eerder, we eindigden er een etappe en startten er de volgende weer op, maar in beide gevallen kwamen we niet verder dan het Schathoes, het café restaurant dat gevestigd is in de voormalige schuren en stallen van de borg. De eerste keer met nog een flinke autorit naar huis voor de boeg en bovendien na sluitingstijd, de tweede keer met nog een hele wandeling te gaan. Vanmiddag brengen we dan een wat uitgebreider bezoek. Waarvan we achteraf al meteen weer zouden kunnen vaststellen dat het eigenlijk ook weer te kort was om alles de aandacht te geven die het verdiende, maar dat doen we niet want dan blijven we aan de gang.
De vrijwilliger die de deur voor ons open doet – je moet aanschellen alsof je op visite komt bij de jonker – ziet er niet bepaald uit of hij het ook inderdaad vrijwillig doet. Het kan door de temperatuur komen, het is bepaald fris in huis en gestookt wordt er niet, maar zijn gezicht draagt een uitdrukking van diep neerslachtige vermoeidheid. Zuchtend alsof hij het nu uit eigen zak moet bijpassen haalt hij onze museumjaarkaarten langs de scanner, lusteloos sjokt hij de rest van ons bezoek de gang op en neer en laat zich nu en dan gekweld onderuitzakken in een stoel, wachtend op het onvermijdelijke einde van deze prachtige dag die hem gestolen kan worden. Wij besluiten hem in zijn chagrijnig sop gaar te laten koken en kuieren genoeglijk van enorm vertrek naar enorm vertrek en krijgen aldus, geheel naar de bedoeling van het museum, een aardige indruk van het rijke leven van een Groningse jonker in de 17e eeuw.

Beckeringh_-_Borg_Menkema,_Uithuizen

De Menkemaborg heeft een geschiedenis die teruggaat tot de 14e eeuw, waar het allemaal begon met een eenvoudig, goed verdedigbaar rechthoekig stenen huis. In de loop van de eeuwen erna werd dit huis uitgebreid tot een U vormig gebouw dat omstreeks 1700 dan weer grondig werd verbouwd en verfraaid tot het rijk geornamenteerde paleisje dat het nu is. We zien hoge plafonds, wanden bespannen met linnen of zijden damast, schilderijen, schilderingen op wanden en deuren, grisailles die stucwerk moeten suggereren boven de deuren, kastenvol exclusief chinees porselein en alles even rijk gemeubileerd met kabinetten, kroonluchters en rijk bewerkte tafels en stoelen van dure houtsoorten. Ieder vertrek voorzien van een eigen vuurplaats met enorme, gebeeldhouwde schouwen erboven. Allert Meijer, die later stadsbouwmeester van Groningen werd, wordt genoemd als de schepper hiervan. Ook als creatief brein achter de grootscheepse verfraaiing van de borg trouwens. Van onze wandeling kennen wij hem inmiddels ook als de man van de exotisch blauwe toren van Uithuizermeeden, die op  steenworp afstand aan de horizon staat. Een soort van weerzien dus.
Als we de trap afgaan voor de keuken en de dienstvertrekken worden de 17e eeuwse verhoudingen meteen duidelijk. Hier is het sober en donker. De plafonds zijn zo laag dat je je hoofd wel aan de balken moet stoten. De mensen waren kleiner van stuk misschien, in de 17e eeuw, maar het plafond zal zeker op ze hebben neergedrukt en ze hebben gedwongen tot de gedienstige houding die ze boven, bij de familie, ook zeker van pas zal zijn gekomen.
Het rijke Groningse verleden voor ons gevoel iets meer recht gedaan hebbend verlaten we de Menkemaborg, met gepaste eerbied. De vrijwilliger zakt nog wat verder onderuit in zijn stoel en groet maar nauwelijks terug. Voor hem is de dag nog een stuk langer dan voor ons. Op weg naar nieuwe avonturen, worden we nagekeken door twee schele leeuwen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s